Karty do zapisania na trudne chwile
Krótkie wersje naszych tekstów, stworzone tak, by zrobić z nich zrzut ekranu i zachować. Każda jest napisana prostymi słowami, mówi, kiedy zgłosić się do lekarza, i prowadzi do pełnego tekstu z badaniami, na których się opiera.
Co robić, gdy zaczyna się atak paniki
Cztery kroki, błędne koło, przez które panika wydaje się sama się nakręcać, i kiedy iść do lekarza.








Karty są na razie po angielsku. Ich treść jest poniżej, po polsku.
Przeczytaj karty jako tekst
- Co robić, gdy zaczyna się atak paniki. Cztery kroki. Przeczytaj je teraz, gdy jest spokojnie, żeby były pod ręką, kiedy będą potrzebne.
- To alarm, a nie zagrożenie. Atak paniki to alarm w twoim ciele, który włącza się, gdy nie ma przed czym uciekać: serce wali, oddech jest szybki, dłonie mrowią, wszystko wydaje się nierealne, napływa fala strachu. To przerażające. Ale niegroźne.
- Dlaczego wydaje się, że panika sama się nakręca. Serce przyspiesza, myślisz, że coś jest nie tak, to uruchamia więcej alarmu, a odczucia się nasilają. Zauważasz serce i bierzesz to za niebezpieczeństwo. Ta myśl to też alarm. Nazwanie tego to sposób, by z tego zejść.
- Krok 1 z 4: nazwij to. Powiedz to wprost, w myślach albo na głos: to jest atak paniki. Czuję się okropnie, ale nie zrobi mi krzywdy.
- Krok 2 z 4: zostań tam, gdzie jesteś, jeśli możesz. Nie musisz nigdzie dotrzeć ani niczego naprawiać. Pozwól, by narastało i opadało właśnie tu.
- Krok 3 z 4: wydychaj dłużej, niż wdychasz. Małe, powolne oddechy. Nie wielki haust powietrza.
- Krok 4 z 4: przypomnij sobie, że to minie. Większość ataków paniki trwa od 5 do 20 minut. Szczyt nie zostaje.
- Kiedy iść do lekarza: jeśli to pierwszy raz albo jest inaczej niż zwykle, idź do lekarza, bo te same odczucia mogą mieć inne przyczyny. Zadzwoń pod 112 (lub 999), jeśli ból w klatce piersiowej nie mija albo promieniuje do ramienia, szyi, żuchwy lub pleców. Cztery kroki na jednym ekranie: nazwij to, to jest atak paniki. Zostań tam, gdzie jesteś, jeśli możesz. Wydychaj dłużej, niż wdychasz. To minie: większość trwa od 5 do 20 minut.
Przestań brać głęboki oddech
Dlaczego duży wdech może nasilić lęk, czym jest głód powietrza i jaki powolny wydech zrobić zamiast tego.








Karty są na razie po angielsku. Ich treść jest poniżej, po polsku.
Przeczytaj karty jako tekst
- Przestań brać głęboki oddech. Gdy się niepokoisz, duży wdech może pogorszyć sprawę. Oto, co zrobić zamiast tego.
- Oddech przy lęku jest szybki i wysoko w klatce piersiowej. Pracują barki. Brzuch ledwo się rusza. Każdy oddech jest szybki i płytki, a ty możesz wzdychać bez zamiaru. To jedna z najczęstszych rzeczy, które lęk robi z ciałem.
- Twoje płuca są już prawie pełne. Szybki oddech klatką piersiową mieści się blisko górnej granicy tego, co mogą pomieścić płuca, i zostawia tylko cienką szparę na wdech, więc każdy wdech wydaje się za mały, mimo starań. To uczucie ma nazwę: głód powietrza. Oddychanie mocniej nie może go zlikwidować, bo nie ma już gdzie włożyć powietrza.
- Więc łapiesz więcej powietrza i czujesz się gorzej. Oddychanie szybciej, niż potrzebuje ciało, wywiewa dwutlenek węgla. Niski poziom dwutlenku węgla może wywołać mrowienie dłoni i stóp, zawroty głowy, przyspieszone bicie serca, drżenie, a nawet jeszcze większą duszność. To jeden element obrazu, a nie cała przyczyna. Ale właśnie dlatego głęboki wdech tego nie rozwiązuje.
- Wydychaj dłużej, niż wdychasz. Długi wydech: łagodnie wdychaj, a potem wydychaj powoli i długo. Małe i powolne, a nie wielkie i głębokie. Większą część każdego oddechu poświęć na puszczanie.
- Spróbuj teraz. Pozwól barkom opaść. Łagodnie wdychaj nosem. Powoli wydychaj ustami, dłużej, niż trwał wdech. Niech każdy oddech będzie mały i wolny, i daj temu kilka minut. Jeśli kręciło ci się w głowie, po kilku minutach powinno to ustąpić.
- I zapomnij o papierowej torebce. To stara rada, a gdy duszność miała inną przyczynę, okazała się niebezpieczna. Nowa lub niewyjaśniona duszność? Idź do lekarza. Zadzwoń pod 112 (lub 999), jeśli łapiesz powietrze, nie możesz wydobyć słów, czujesz ucisk lub ciężar w klatce piersiowej albo wargi sinieją lub szarzeją.
- Wersja skrócona. Pomiń wielki haust powietrza. Pomiń oddychanie do papierowej torebki. Pozwól barkom opaść. Wydychaj dłużej, niż wdychasz. Niech będzie małe i wolne, przez kilka minut. Wolno wygrywa z głęboko, zawsze.
Aplikacja do uspokajania, na którą nie patrzysz. Gdy to przychodzi, naciśnij jeden przycisk: Reset pyta na głos, co się dzieje, potem wibruje przy każdym oddechu, więc możesz zamknąć oczy.

Lęk to nie jedno uczucie
Ucieczka, przeciążenie, zamrożenie i walka: jak poznać, w której jesteś, i co wypróbować najpierw przy każdej.







Karty są na razie po angielsku. Ich treść jest poniżej, po polsku.
Przeczytaj karty jako tekst
- Lęk to nie jedno uczucie. Alarm w twoim ciele ma cztery ustawienia: serce wali, brak tchu. Za dużo, muszę stąd wyjść. Pustka, jestem daleko. Złość, przyszła nagle. Oto jak poznać, w którym jesteś, i co pomaga przy każdym.
- 1, ucieczka: serce wali, brak tchu. Może to być łomotanie serca, szybkie płytkie oddechy, niespokojne nogi i silna chęć wyjścia z pokoju. Co pomaga: powoli wydychaj, dłużej, niż wdychasz. Jeśli musisz się ruszyć, przejdź się. Spróbuj westchnienia fizjologicznego albo długiego wydechu.
- 2, przeciążenie: za dużo, muszę stąd wyjść. Może to być poczucie, że każdy dźwięk, światło i dotyk dociera naraz. Rozdrażnienie, rozedrganie, bliskość łez. Co pomaga: ogranicz to, co dociera. Cichsze miejsce, zamknięte oczy, słuchawki na uszach. Potem spójrz na coś daleko. Spróbuj wzroku na horyzont albo niskiego tonu ciągłego.
- 3, zamrożenie: pustka, jestem daleko. Może to być odrętwienie, ciężar i mgła. Trudno się ruszyć lub mówić, jak patrzenie na siebie z oddali. Co pomaga: zacznij od małych rzeczy. Porusz palcami stóp, poczuj stopy na podłodze, powoli rozejrzyj się po pokoju. Spróbuj stóp na podłodze albo powolnego rozglądania się.
- 4, walka: złość, przyszła nagle. Może to być żar na twarzy, zaciśnięta szczęka i krótki lont, gotowość, by warknąć na tego, kto jest najbliżej. Co pomaga: daj energii miejsce, dokąd może pójść. Mocno dociśnij dłonie do siebie, potem puść i wydychaj. Spróbuj dociskania dłoni albo rozluźnienia szczęki.
- Żadna z nich nie jest wadą charakteru. To odruchy i włączają się, zanim zdążysz cokolwiek zdecydować. Zamrożenie też nie jest poddaniem się. Badacze opisują je jako walkę lub ucieczkę wstrzymaną w miejscu. Z odruchami można pracować. Zacznij od zauważenia, w którym jesteś, bez oceniania.
- W którym jesteś? Ucieczka: wydychaj dłużej, niż wdychasz, i przejdź się, jeśli musisz się ruszyć. Przeciążenie: ogranicz to, co dociera, ciszą, zamkniętymi oczami i słuchawkami. Zamrożenie: zacznij od małych rzeczy, palców stóp, stóp na podłodze i powolnego rozglądania się. Walka: mocno dociśnij dłonie do siebie, puść i wydychaj. Nie wiesz? Powolny wydech pomaga przy wszystkich czterech.
Zamrożenie to nie poddanie się
Jedna karta dla każdego, kto znieruchomiał i obwiniał się o to.

Karty są na razie po angielsku. Ich treść jest poniżej, po polsku.
Przeczytaj karty jako tekst
- Zamrożenie to nie poddanie się. To walka lub ucieczka wstrzymana w miejscu. Jeśli ciało znieruchomiało i nie dało się ruszyć ani mówić, to był odruch twojego ciała. Nie wybór. Nie porażka.
Nie przesadzasz. Twój kubek jest pełny.
Co naprawdę znaczy przebodźcowanie, jak pozwolić, by trochę z niego ubyło, i jak pomóc komuś przebodźcowanemu.







Karty są na razie po angielsku. Ich treść jest poniżej, po polsku.
Przeczytaj karty jako tekst
- Nie przesadzasz. Twój kubek jest pełny. Co naprawdę znaczy przebodźcowanie i jak pozwolić, by trochę z niego ubyło.
- Przez większość dnia zmysły działają po cichu. Odbierasz światło, dźwięki, dotyk ubrania i większości z tego nie zauważasz. Mózg wycisza to za ciebie, żeby można było zająć się sprawami.
- A potem wszystko dociera naraz: szum lodówki, ktoś głośno przeżuwa, metka w koszulce, górne światło, trzy powiadomienia naraz, telewizor w sąsiednim pokoju, ktoś pyta, czy wszystko w porządku, twoje własne bicie serca.
- Rozdrażnienie. Rozedrganie. Bliskość łez. Rozpaczliwa chęć, by znaleźć się w cichym miejscu. To nie słabość i nie dramatyzowanie. Może się to przytrafić każdemu, zwłaszcza w zmęczone, stresujące dni. Bardzo często zdarza się przy autyzmie i ADHD.
- Staranie się mocniej nie opróżni pełnego kubka. Nic więcej się nie zmieści, dopóki trochę nie ubędzie.
- Pozwól, by trochę ubyło. Przejdź w cichsze lub mniej ruchliwe miejsce, jeśli możesz. Zamknij oczy albo przyciemnij światło. Włóż słuchawki, stopery lub ochronniki słuchu. Spójrz na coś daleko i pozwól oczom zmiękczyć spojrzenie. Powoli wydychaj powietrze i daj sobie kilka minut, zanim zaczniesz wymagać od siebie czegoś więcej.
- Jak pomóc komuś przebodźcowanemu. Ścisz wokół: ciszej mów, przyciemnij światło, wycisz telewizor. Pytaj mniej: jedno pytanie na tak lub nie, a nie pięć, albo żadne. Zaproponuj ciszę: pytanie, czy chce wyjść na zewnątrz, jest lepsze niż pytanie, co się stało. Poczekaj: daj temu kilka minut i rozmawiaj potem, a nie w trakcie. Nie bierz tego do siebie: warknięcie to pełny kubek, a nie ty.